Deszcze meteorów Lirydów i Eta Akwarydów to wiosenne zjawiska astronomiczne, podczas których można obserwować zwiększoną liczbę spadających gwiazd. Te spektakularne pokazy nieba są idealne zarówno dla doświadczonych astronomów, jak i początkujących miłośników nocnego nieba, którzy chcą doświadczyć magii kosmicznych pokazów bez potrzeby specjalistycznego sprzętu.
Kluczowe fakty
- Lirydów można obserwować od 16 do 25 kwietnia, z maksimum aktywności około 22-23 kwietnia
- Eta Akwarydy są widoczne od 19 kwietnia do 28 maja, ze szczytem przypadającym na 5-6 maja
- Lirydów generują około 10-20 meteorów na godzinę podczas maksimum
- Eta Akwarydy mogą pokazać nawet 40-60 meteorów na godzinę na półkuli południowej
- Eta Akwarydy pochodzą z pyłu pozostawionego przez kometę Halleya
- Najlepszy czas obserwacji to godziny przed świtem, gdy radiant znajduje się wysoko nad horyzontem
- Nie potrzeba teleskopu ani lornetki – najlepiej obserwować gołym okiem
Czym są deszcze meteorów Lirydów
Lirydów to jeden z najstarszych znanych deszczów meteorów, z zapisami obserwacji sięgającymi 2700 lat wstecz. Meteory te powstają, gdy Ziemia przecina orbitę komety C/1861 G1 Thatcher, a drobne cząstki pyłu kosmicznego wpadają w atmosferę naszej planety z prędkością około 49 kilometrów na sekundę.
Nazwa deszczu pochodzi od gwiazdozbioru Lutni (Lyra), z którego regionu meteory zdają się wylatywać – jest to tak zwany radiant. Chociaż Lirydów nie należą do najbogatszych deszczów meteorów, charakteryzują się jasnymi bolidami i długimi śladami świetlnymi. Średnio można zaobserwować 10-20 meteorów na godzinę, choć w niektórych latach zdarzały się wybuchy aktywności z nawet 100 meteorami na godzinę.
Deszcz meteorów Eta Akwarydów – pochodzenie i charakterystyka
Eta Akwarydy to wyjątkowy deszcz meteorów, ponieważ są dziedzictwem słynnej komety Halleya, która przechodzi blisko Słońca co 76 lat. Drobinki pyłu pozostawione przez kometę podczas jej wędrówki przez Układ Słoneczny tworzą strumień materii, który Ziemia przecina dwa razy w roku – wiosną jako Eta Akwarydy i jesienią jako Orionidy.
Radiant tego deszczu znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika (Aquarius), a dokładniej w pobliżu gwiazdy Eta Aquarii. Meteory Eta Akwarydów są szybkie, wpadając w atmosferę z prędkością około 66 kilometrów na sekundę, co czyni je jednymi z najszybszych meteorów. Ze względu na położenie radiantu, deszcz jest znacznie lepiej widoczny z półkuli południowej, gdzie można zaobserwować nawet 60 meteorów na godzinę.
Kiedy i jak obserwować wiosenne deszcze meteorów
Najlepszy czas na obserwację Lirydów przypada na noc z 22 na 23 kwietnia, kiedy aktywność deszczu osiąga szczyt. Meteory najlepiej widać w godzinach przed świtem, od około 2:00 do 5:00 rano, gdy radiant wznosi się wysoko nad horyzontem. Warto wybrać noc możliwie bliską nowiu księżyca, aby jego światło nie przeszkadzało w obserwacjach.
Eta Akwarydy osiągają maksimum aktywności około 5-6 maja, ale ze względu na szeroki szczyt aktywności, warto obserwować niebo przez kilka nocy przed i po tej dacie. Także w przypadku tego deszczu najlepsze warunki panują w godzinach przed świtem. Z półkuli północnej radiant znajduje się stosunkowo nisko nad horyzontem, co ogranicza liczbę widocznych meteorów do około 10-30 na godzinę.
Najlepsze warunki do obserwacji meteorów
Kluczem do udanych obserwacji jest znalezienie ciemnego miejsca z dala od świateł miasta. Zanieczyszczenie świetlne może drastycznie zmniejszyć liczbę widocznych meteorów, dlatego warto udać się poza obszary zurbanizowane. Idealne są tereny otwarte z szerokim widokiem na niebo, takie jak pola, łąki czy wzgórza.
Nie potrzebujesz żadnego specjalistycznego sprzętu – teleskopy i lornetki faktycznie utrudniają obserwacje, gdyż ograniczają pole widzenia. Najlepiej położyć się wygodnie na kocu lub leżaku, ubrać ciepło i dać oczom około 20-30 minut na przyzwyczajenie się do ciemności. Unikaj patrzenia na telefon czy inne źródła światła, które niszczą adaptację ciemniową oczu.
Porównanie Lirydów i Eta Akwarydów
| Parametr | Lirydów | Eta Akwarydy |
|---|---|---|
| Okres aktywności | 16-25 kwietnia | 19 kwietnia – 28 maja |
| Maksimum | 22-23 kwietnia | 5-6 maja |
| Meteorów na godzinę (ZHR) | 10-20 | 40-60 (półkula południowa) |
| Prędkość meteorów | 49 km/s | 66 km/s |
| Źródło | Kometa C/1861 G1 Thatcher | Kometa Halleya |
| Radiant | Gwiazdozbiór Lutni | Gwiazdozbiór Wodnika |
| Najlepsza półkula | Północna i południowa | Południowa |
Fotografowanie deszczów meteorów
Wiosenne deszcze meteorów to doskonała okazja do spróbowania swoich sił w astrofotografii. Do fotografowania meteorów potrzebujesz aparatu z możliwością manualnych ustawień, statywu oraz szerokokątnego obiektywu. Ustaw długi czas naświetlania (15-30 sekund), wysokie ISO (1600-3200) oraz maksymalnie otwartą przysłonę.
Najlepszą techniką jest robienie serii zdjęć przez dłuższy czas – im więcej zdjęć, tym większa szansa na uchwycenie jasnego meteoru. Skieruj aparat w stronę od radiantu, około 40-60 stopni od punktu, z którego meteory zdają się wylatywać, aby uchwycić dłuższe ślady. Pamiętaj o zabraniu dodatkowych baterii, gdyż niskie temperatury nocne szybko rozładowują akumulatory.
Szybkie odpowiedzi
Kiedy oglądać Lirydów w 2024 roku? Najlepszy czas to noc z 22 na 23 kwietnia, w godzinach przed świtem między 2:00 a 5:00 rano.
Kiedy maksimum Eta Akwarydów? Szczyt aktywności przypada na 5-6 maja, ale deszcz pozostaje aktywny od 19 kwietnia do 28 maja.
Ile meteorów można zobaczyć? Lirydów generują 10-20 meteorów na godzinę, a Eta Akwarydy do 40-60 na półkuli południowej i 10-30 na półkuli północnej.
Czy potrzebny jest teleskop? Nie, deszcze meteorów najlepiej obserwować gołym okiem bez żadnego sprzętu optycznego.
Skąd pochodzą Eta Akwarydy? Pochodzą z pyłu pozostawionego przez słynną kometę Halleya podczas jej orbit wokół Słońca.
Gdzie najlepiej obserwować? W ciemnym miejscu z dala od świateł miasta, z szerokim widokiem na niebo, najlepiej na otwartym terenie.
O której godzinie najlepiej patrzeć? Najlepszy czas to godziny przed świtem, gdy radiant znajduje się najwyżej nad horyzontem i niebo jest najciemniejsze.
Deszcze meteorów Lirydów i Eta Akwarydów – kiedy i jak obserwować w 2024 roku