Misja Artemis III to historyczna operacja NASA mająca na celu powrót ludzi na Księżyc po ponad 50 latach przerwy. Program zakłada lądowanie pierwszej kobiety i pierwszej osoby kolorowej na południowym biegunie Księżyca, co stanowi kluczowy krok w planach utworzenia trwałej ludzkiej obecności poza Ziemią. Misja wykorzysta najnowocześniejsze technologie, w tym rakietę SLS i lądownik Starship HLS.
Kluczowe fakty
- Planowana data lądowania na Księżycu: wrzesień 2026 roku (wcześniej 2025)
- Liczba astronautów: 4 członków załogi, 2 zejdzie na powierzchnię Księżyca
- Miejsce lądowania: region południowego bieguna Księżyca
- Rakieta nośna: Space Launch System (SLS) Block 1B o wysokości 111 metrów
- Lądownik: Starship HLS (Human Landing System) opracowany przez SpaceX
- Czas pobytu na powierzchni: około 6,5 dnia
- Liczba spacerów księżycowych: 4 wyjścia EVA
- Budżet programu Artemis: ponad 93 miliardy dolarów do 2025 roku
Dlaczego program Artemis jest przełomowy
Program Artemis stanowi fundamentalną różnicę w podejściu do eksploracji Księżyca w porównaniu z programem Apollo z lat 60. i 70. XX wieku. Podczas gdy Apollo koncentrowało się na krótkich wizytach, Artemis ma na celu stworzenie trwałej infrastruktury umożliwiającej długoterminową obecność człowieka.
Artemis 3 cele obejmują nie tylko demonstrację możliwości technologicznych, ale także naukowe badanie regionu bieguna południowego, gdzie odkryto złoża lodu wodnego. Te zasoby mogą być kluczowe dla przyszłych misji, dostarczając wodę pitną, tlen oraz paliwo rakietowe produkowane bezpośrednio na Księżycu.
Międzynarodowa współpraca stanowi kolejny wyróżnik programu. NASA pracuje z agencjami ESA, JAXA, CSA oraz firmami prywatnymi jak SpaceX, tworząc model publiczno-prywatny, który ma obniżyć koszty i przyspieszyć innowacje w technologiach kosmicznych.
Rakieta SLS – najbardziej zaawansowany system nośny
Rakieta SLS (Space Launch System) to najsilniejszy system rakietowy kiedykolwiek zbudowany przez NASA. W konfiguracji Block 1B, używanej dla Artemis III, rakieta może wynieść na orbitę księżycową ponad 27 ton ładunku, co jest niezbędne do transportu kapsuły Orion z czteroosobową załogą oraz elementów infrastruktury.
Pierwszy stopień rakiety SLS wykorzystuje cztery silniki RS-25, te same które napędzały wahadłowce kosmiczne, oraz dwa boostery na paliwo stałe. Całkowita siła ciągu przy starcie wynosi 8,8 miliona funtów, co czyni SLS potężniejszym od legendarnej rakiety Saturn V z programu Apollo.
SLS została już przetestowana podczas misji Artemis I w listopadzie 2022 roku, która wysłała bezzałogową kapsułę Orion na 25-dniową podróż wokół Księżyca. Test potwierdził gotowość systemu do przewożenia ludzi, przygotowując grunt pod planowaną na 2025 rok misję Artemis II z załogą.
Harmonogram misji Artemis III
Misja rozpocznie się startem rakiety SLS z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie. Kapsuła Orion z czteroosobową załogą odbędzie kilkudniową podróż na orbitę księżycową, gdzie dokuje do wcześniej umieszczonego tam lądownika Starship HLS.
Dwoje astronautów przesiądzie się do lądownika i rozpocznie operację schodzenia na powierzchnię Księżyca w regionie bieguna południowego. Pozostała dwójka będzie kontynuować orbitę w kapsule Orion, pełniąc funkcje wsparcia i komunikacji z Ziemią.
Po około tygodniu pracy na powierzchni, eksploracji terenu i przeprowadzeniu eksperymentów naukowych, astronauci wrócą lądownikiem na orbitę, ponownie zadokują do Orion i rozpoczną podróż powrotną na Ziemię. Cała misja potrwa około 30 dni.
Program Artemis 2026 i kolejne kroki
Chociaż pierwotnie data lądowania na Księżycu była planowana na 2024 rok, realistyczne szacunki NASA wskazują obecnie na wrzesień 2026 roku jako moment realizacji Artemis III. Opóźnienia wynikają z konieczności dokładnego przetestowania wszystkich systemów, szczególnie lądownika Starship HLS, który wymaga udanych testów tankowania na orbicie.
Przed Artemis III odbędzie się misja Artemis II (planowana na wrzesień 2025), która wyśle czteroosobową załogę w 10-dniowy lot wokół Księżyca bez lądowania. Ta misja przetestuje wszystkie systemy życiowe kapsuły Orion oraz procedury operacyjne dla przyszłych lądowań.
Program Artemis 2026 przewiduje także kontynuację budowy Lunar Gateway – małej stacji orbitalnej wokół Księżyca, która będzie służyć jako punkt przesiadkowy dla kolejnych misji. Docelowo NASA planuje lądowania raz w roku, stopniowo budując stałą bazę księżycową Artemis Base Camp.
Technologie i cele naukowe Artemis III
Artemis 3 cele wykraczają daleko poza symboliczne powtórzenie osiągnięć programu Apollo. Astronauci będą mieli do dyspozycji zaawansowane skafandry xEMU (Exploration Extravehicular Mobility Unit), które oferują znacznie większą mobilność i pozwolą na pracę w ekstremalnych warunkach bieguna południowego.
Głównym celem naukowym jest zbadanie złóż lodu wodnego w permanentnie zacienionych kraterach. Astronauci pobiorą próbki gruntu, przeprowadzą eksperymenty geologiczne i przetestują technologie produkcji zasobów in-situ (ISRU), które umożliwią wydobycie wody i produkcję tlenu oraz paliwa.
Misja przetestuje także nowe systemy nawigacji, komunikacji i energetyki słonecznej w trudnych warunkach księżycowych. Zebrane dane i doświadczenia posłużą jako fundament dla przyszłych misji na Marsa, do którego NASA planuje wysłać ludzi w latach 40. XXI wieku.
Porównanie misji Artemis i Apollo
| Parametr | Program Apollo | Program Artemis |
| Pierwsze lądowanie | 1969 (Apollo 11) | 2026 (Artemis III) |
| Rakieta nośna | Saturn V | SLS Block 1B |
| Kapsuła załogowa | Command Module | Orion |
| Lądownik | Lunar Module | Starship HLS |
| Miejsce lądowania | Równik księżycowy | Biegun południowy |
| Czas na powierzchni | Do 3 dni | Około 6,5 dnia |
| Liczba spacerów EVA | 2-3 | 4 |
| Cel główny | Demonstracja technologiczna | Długoterminowa obecność |
Szybkie odpowiedzi
Kiedy ludzie wrócą na Księżyc?
Planowana data lądowania na Księżycu w ramach misji Artemis III to wrzesień 2026 roku. Wcześniej, we wrześniu 2025 roku, odbędzie się misja Artemis II z załogą, która obleci Księżyc bez lądowania.
Kto poleci w misji Artemis III?
Misja będzie składać się z czterech astronautów, w tym pierwszej kobiety i pierwszej osoby kolorowej, które wylądują na Księżycu. Konkretne nazwiska członków załogi NASA ogłosi bliżej daty startu.
Jakie są główne cele misji Artemis III?
Artemis 3 cele obejmują zbadanie złóż lodu wodnego na biegunie południowym, przetestowanie technologii produkcji zasobów, przeprowadzenie eksperymentów naukowych oraz przygotowanie infrastruktury dla stałej obecności człowieka na Księżycu.
Jaka rakieta wyniesie astronautów na Księżyc?
Rakieta SLS (Space Launch System) w konfiguracji Block 1B wyniesie kapsułę Orion z czteroosobową załogą. To najsilniejsza rakieta kiedykolwiek zbudowana przez NASA, zdolna wynieść ponad 27 ton ładunku na orbitę księżycową.
Dlaczego program Artemis 2026 jest opóźniony?
Program Artemis 2026 wymaga dokładnego przetestowania wszystkich systemów, szczególnie lądownika